вторник, 16 сентября 2014 г.

9-15-52

     Кӧч тӧлысь 16ʼ луныс менам олӧмын йитчӧма куим ыджыд лоӧмторкӧд.
     Ӧти-кӧ, тайӧ батьӧлӧн чужан лун. Арын, кызвын град выв удж эштӧдӧм бӧрын, пуксям вӧлі ыджыд пызан сайӧ ыджыд котырӧн да чӧсмасям быдторнас. Медшӧр сёянторнас татшӧм рытпукъяс дырйи вӧлі, дерт жӧ, батьӧлӧн плов. Пограничникалан кадӧ на бать велалӧма пуны чӧскыдысь-чӧскыд плов, кодӧс быд гаж дырйи ми да гӧсьтъяс виччысим медъёна.)) Бать эз сӧмын пловӧн чӧсмӧдлы миянӧс. Ми, челядьпиян, радпырысь садьмывлім сырникъяслӧн ныртӧ гильӧдан кӧр улӧ. Котӧртан асывнас пусян жырйӧ, а тайӧ батьӧ пӧжасьӧ. А сырникыс ӧти здукӧн и сылӧ вомад! Сы выйӧдз чӧскыд! Батьлы таво эськӧ тырис 52 арӧс...
     15 во сайын мамӧ верӧсыслы чужан лунас вӧчис зэв ыджыд козин - Полина ичӧт чоюк сэк чужис. Та бӧрын сэсся пызан сайын пукалысьыд бара содіс. Школа бӧрын Полюш чукӧртас ёртъяссӧ, а рытын - батьӧ.)) Гажаа пасйим кӧч тӧлысь 16ʼ лунсӧ. 

     Полинук, ме тэнӧ чолӧмала чужан лунӧн. Мед став гуся кӧсйӧмыд збыльмас. Тэ миян сэтшӧм шань, зіль да мича! Мамлӧн медводдза отсасьысь. Ми тэнӧ ставӧн ёна радейтам!
     И мый ті чайтанныд? Та вылын ставыс помасьӧ? Оз! 9 во сайын кӧч тӧлысь 16ʼ лунӧ ми Андрей верӧскӧд ворсім кӧлысь. Ыджыдвиддзын тшӧтш. Ок и кузь пызанъяс дасьтім став котырӧн! Ок и уна гӧсьт воліс, гашкӧ, ставнас Ыджыдвиддзыс да и батьсянь луздорсаяс, дерт, волісны.)) Ёна гажӧдчим-сьылім-йӧктім-ворсім... 9 во нин кургам-олам верӧскӧд карын, быдтам пи да нылӧс. Кольӧм во мойвиис ньӧбны патера, дерт, уджйӧзасим да, талунӧдз, гашкӧ, ӧти метрыс патерасьыс сӧмын и мынтӧма.))
     Со ӧд кымын бур лоӧмтор йитчӧма кӧч тӧлысь 16ʼ луныскӧд. А мыйта на, гашкӧ, водзӧ йитчас. Олӧмыс ӧд кузь на...

понедельник, 15 сентября 2014 г.

Ву весьтӧд лэбачӧн

     Талун Коми культура шӧринын воссис "Ву весьтӧд лэбачӧн" фотовыставка. Удора вӧр-валысь мичсӧ "ӧти здукӧ" кыйис Ирина Владимировна Калинина, Важгорт сиктса коми кыв велӧдысь. Рыт вылӧ воӧм гӧсьтъяс шензисны велӧдысьлӧн выльӧн воссьӧм енбилы. Кодсюрӧ сӧмын на неважӧн тӧдмалӧмаӧсь Ирина Владимировналӧн фотографируйтны радейтӧм йылысь. Гӧсьтъяс тӧдчӧдісны серпасъяслысь пыділунсӧ, пытшкӧсса вынсӧ, этша рӧмӧн джуджыд мӧвп петкӧдлӧмсӧ.
     Быд серпас вӧлі топыда йитчӧма кутшӧмкӧ кывбуркӧд. Кывбуръяслӧн авторыс - Елена Афанасьева, Важгортысь жӧ петӧм ань. Елена Афанасьева да Ирина Калинина - векся бур нывъёртъяс. Ву дорын быдмӧм аньяс зэв стӧча кужисны петкӧдлыны - кывйӧн ли, серпасӧн ли - Ву юлысь аслыспӧлӧслунсӧ, Ву вывса йӧзлысь ӧбичасӧ, Ву дорса вӧр-валысь сӧстӧм ловсӧ... Елена Евгеньевна юксис видзӧдысьяскӧд, мый кывбур гижтӧдз сійӧ век мӧвпъяснас лэбӧ Ву дорӧ да сэсь, ю дорысь, ӧктӧ сьӧлӧмкылӧмъяссӧ, казьтылӧмъяссӧ.
     Рытыс коли зэв шоныда. Тайӧ аньясыс быд сьӧлӧмӧ колисны ассьыныс радейтӧмсӧ, югыдсӧ, сӧстӧмлунсӧ...
    

воскресенье, 14 сентября 2014 г.

Тувсовъя

     Тима Веньлысь "Тувсовъя" кывбурсӧ школасянь радейта. Казьтывсьӧ, кыдз коми литература урок дырйи видлалім гижӧдсӧ, а сэсся ӧтвылысь сьылім. Ӧні на корсюрӧ вомгорулын сійӧс мургывла...
Тувсовъя
Лӧсьыд, гажа зэв
Ӧні му вылын.
Долыд сьӧлӧмлы
Овны тулысын!..

Сідзи мунан да,
Сэсся сувтыштлан,
Гажа ывланас 
Нимкодясьыштан.

Кыдзи бузгӧны
Тувсов шоръясыс,
Кыдзи сьылӧны
Лэблысь пӧткаяс, -
Пельнад кывзыштан.

Мунан-мунан да,
Бара сувтыштлан.

Кутшӧм видзьясыс
Нюдза вежӧдӧ,
Кыдзи вӧр пуыс
Синтӧ гажӧдӧ.

Эськӧ дугдывтӧг
Пыр сідз видзӧдан,
Чӧла ланьтӧмӧн
Помтӧг кывзысян.

Сідзи сулалан,
Пыді лолалан:
Кокньыд морӧслы,
Кыпыд сьӧлӧмлы!..

(Тима Вень, 1922 во)

суббота, 13 сентября 2014 г.

"Ы" Ыджыдвиддзын

     "Ы"-ным сӧмын на мӧдіс петны, а лыддьысьысьыс да выль петассӧ виччысьысьыс бура унакодь нин лоис... Ми та вылӧ зэв радӧсь! А "Ы" вылӧ радейтчысьтӧ, дерт, быдтӧны тшӧтш и коми кыв велӧдысьяс. Шуам, важгортса челядьӧс ышӧдӧ Ирина Владимировна Калинина, а ыджыдвидзса велӧдчысьясӧс - Эльвира Александровна Старцева. Со весиг ыджыдвидзсаясыд снимайтчӧмаӧсь "Ы" газетнас. Миян нимкодьным гач тыр!!! Аттьӧ велӧдысьяслы да коми ныв-зонлы газетнымӧс донъялӧмысь! Тіян ради ӧд ставыс тайӧ и вӧчсьӧ!

 

пятница, 12 сентября 2014 г.

Коймӧд "Ы"

     Талун петіс "Ы" газетлӧн 3 номер. Позьӧ шуны, менам юрнуӧдӧм улын. Збыль вылас, ёна уна вын эз и ковмы пуктыны - кызвын гижӧдыс вӧлі дась нин да, воддза 2 номерас мый эз тӧр, унджыкыс татчӧ зэв бура лӧсяліс. Тайӧ петасын сетім Лена Афанасьевалысь Ы ёль йылысь миниатюра. Гижысь пасйӧ Ыкӧд таво медводдзаысь аддзысьлӧм йылысь, вунӧдлытӧм сьӧлӧмкылӧмъяс йылысь. Газетын сідзжӧ петісны "Лито-Арт" бердын быдмӧм Татьяна Кирпиченко, Татьяна Шахова, Юлия Нефёдова да Татьяна Юговалӧн гижӧдъяс, Алёна Шомысовалӧн выль кывбуръяс. Люба Ануфриевалӧн "Коми небӧг лун" пасйӧд тӧдмӧдӧ Удораын мунӧм гӧгрӧс пызан дырся сёрниӧн. Небӧг йылысь мӧвпъясӧн юксьӧны Валерий Марков, Галина Бутырева, Елена Козлова да мукӧд. Тан жӧ сетӧма гаж вылӧ ылі муысь воӧм гижысь Николай Коняевлӧн "Посъяс" висьт, вуджӧдысьыс - Алёна Шомысова. А газет помын, дерт жӧ, лыддьысьысьясӧс ми тӧдмӧдам удораса том нывкалӧн чужан му йылысь висьтӧн.
     Лыддьӧй, ёртъяс, "Ы"-нымӧс да донъялӧй уджнымӧс. Миянлы тай век сюрӧны тырмытӧмторъяс, но быд выль петасӧн найӧ чинӧны. Кутам лача, мый регыдъя кадӧ кутам дасьтыны "Ы"-нымӧс тыр-бура!
     Тӧлысь помын виччысям "Ы" газетлысь 4 петас. Тан нин мен ковмас ёна сосъясӧс пуджны)). Чайта, ставыс артмас...
 
 
Ы ёль. Снимокыс Лия Афанасьевалӧн

четверг, 11 сентября 2014 г.

Лунвылын

     Гожӧм помын ми ыджыд котырӧн ветлім саридз дорӧ шойччыны. Чайтім, гожъялам да сьӧдӧсь воам войвылад. Сорассим тай))). Муртса и гожйыштім. А ставыс сы вӧсна, мый лои ёна шондіысь дзебсясьны... Лунвылад, вӧлӧм, абу миян кодь кӧдзыд, лун шӧр кадӧ 40 жарӧдз сынӧдыс сотчӧ. Повзим сылӧмысь да лэччылім саридз дорад сӧмын асылын да рытын... Луннас жырйын да мый да дзебсясим))). Ме серти, миян ыркыд гожӧмысь бурджыкыс нинӧм абу! Мед кӧть и шондіыс оз пӧж, но век жӧ сынӧдыс ловъя, сӧдз, а абу ӧдъя пывсянын кодь горштӧ сотысь...
     А сы костті саридзыс вочааліс миянӧс небыд ваӧн. Ок и лӧсьыда купайтчим-тёлькӧдчим! Корсюрӧ кар вылӧ петавлім. Ӧти экскурсия дырйи тешкодьтор лои... Автобусын мунігчӧж олӧма нин тьӧт висьтавліс Анапа кардорса мичлун йылысь, а кор нин петім автобусысь, ичӧт нывкаа бать пондіс юасьны асмогасянін. Тьӧтыд нуӧдіс ставнымӧс ӧти важиник жыр дорӧ да кутіс мойдны: "Тайӧ асмогасянінсӧ тшуписны 1956-ӧд воын... Ӧнія лун кежлӧ сійӧ ёна нин важмис, оз нин уджав..." Ми ставӧн вак-вак серӧктім. А дӧнзьӧм мужичӧйыд шуӧ: "Меным тайӧ киссьӧм асмогасянін вылӧм йылысь тӧдны ӧні дзик нинӧмла. Ті мен уджалысьсӧ петкӧдлӧй!" Ми бара на ваксьыны пондім. Слабог, тьӧтыд нуӧдіс жӧ коркӧ коланаинӧ))).
     А поездын бӧрсӧ чушкигӧн веськалім ӧти вагонӧ Альбина ӧти сиктса нывъёрткӧд. Важӧн, школаад велӧдчигад, ёна волысьлім, а ӧні кыкысь вонас, гашкӧ, аддзысьлам... Поездын сэсся бурпӧт варовитім. Сійӧ тай шондісьыд абу повзьӧма - бура ёна гожъялӧма! Менӧ дивитіс сӧмын. А мый сэсся керан, мен кӧ ыркыд гожӧмсьыс мусаджыкыс нинӧм абу?))

 
    

среда, 10 сентября 2014 г.

Арся

     Гожӧм-арын коми йӧз заптысьӧны кузь тӧв кежлӧ. Турун - мӧслы, мед чӧскыд йӧв юны, тшак-вотӧс да град выв пуктас - аслыныс пызан вылӧ номсасьны, гожӧм кӧр казьтывны... Сиктын да дачаяс вылын пуӧ удж. Ме, дерт, тшӧтш град вылын, а сэсся плита дорын нокся. И зэв радейта тайӧс вӧчны. Му дор удж - менам медрадейтана удж! Муыс босьтӧ став шогсӧ да сетӧ вынъяс! Ловзьӧдӧ мортсӧ! А сэсся вобыд чӧсмӧдӧ босьтӧмторнас.
     Кыдз шулӧмаӧсь важӧн, гожся луныд тӧвбыд вердӧ... Зiль морттӧ)))